Bilim ve teknolojide meydana gelen hızlı değişmeler okulda öğrenilen bilgileri kısa zamanda etkisiz hale getirmektedir. Kısa zamanda eskiyecek ve işe yaramayacak duruma gelen bilgiyi insanlara kazandırmak yerine onlara BİLGİYİ KAZANDIRMA YOLLARI öğretilmelidir. Bütün bu gelişmeler sonunda birey geçmişe göre daha fazla problemle karşı karşıya gelmeye başlamıştır. Bu problemleri çözerken bilimsel ve akılcı bir yol kullanması onun çözüme gitmesini kolaylaştıracaktır.

            Bu yöntem gerçek hayatta karşılaşılan problemlerin araştırılması, problemin çözümünde zihinsel ve psikomotor olarak aktif olmayı gerektiren bir yöntemdir. Birey bir problemle karşı karşıya gelir, problemi fark eder, tanımlar, bilgi toplar, çözüm önerileri üretir ve sonuca ulaşır.

            Bu yöntemde bilgi yığınlarını ezberlemek yerine, gerçek hayatta karşılaşılan problemler üzerinde çalışma vardır. Problem çözme yöntemiyle öğrenme yöntemi bilimsel araştırma yöntemini temel almaktadır. Bu yöntem JOHN DEWEY’in problem çözme yöntemindeki 6 aşamaya dayanır Þ

                        I .   Problemin hissedilmesi ve belirlenmesi,

                        II .  Problemin tanımlanması ve sınırlandırılması,

                        III . Problemle ilgili bilgilerin toplanması

                        IV . Problemin çözümüyle ilgili hipotezler kurma,

                        V . Hipotezlerin uygulanması,

                        VI . Problemin çözülmesi ve sonuca varılması,

            Problem çözme yönteminde zihnin analiz etme, genelleme ve sentez etme gibi en yüksek bilişsel fonksiyonları kullanılmaktadır. Problem çözme yönteminde tümdengelim, tümevarım, analoji, analiz, sentez gibi üst düzey zihinsel beceriler geliştirilir ve kullanılır.

→ Tümdengelim Þ Genelden özele, yasalardan ve olgulardan olaya, kuraldan örneğe geçme yoludur. Öğrenci ilke ve kurallardan yola çıkarak bir durumu açıklar.

            Örnek: Bütün maddeler sıcakta genleşir. Telefon kablosu bir maddedir. Telefon kablosu sıcakta genleşir.

→ Tümevarım Þ Örneklerden, olaylardan ve özel durumlardan başlayarak genel sonuçlara ve kurallara varma yoludur. Öğrenci örnekler üzerinde çalışarak genelleme yapar.

            Örnek: Ahmet oksijen alarak yaşar. Ahmet bir insandır. O halde bütün insanlar oksijen alarak yaşar.

→ Analoji Þ Bir olayı benzer bir olayla benzeterek öğrenme yoludur.

            Örnek: İnsan vücudundaki kan dolaşımını bir şehrin trafik akışına benzeterek açıklamak. Yada insan beynindeki öğrenmeyi bir bilgisayarın işleyişine göre açıklamak.

→ Analiz Þ Karmaşık ve bütün halinde bulunan bir şeyin onu meydana getiren elemanlara ayrılması ve ayrı ayrı kısımlarının incelenerek bütünün tanınması yoludur.

            Örnek: Suyu H² ve O gibi elemanlarına ayırmak veya bir cümleyi öğelerine ayırmak.

→ Sentez Þ Elemanları (parçaları) toplayarak yeni bir şeyi üretme, bütüne ulaşma yoludur.

            Örnek: Un, tuz, mayanın karıştırılmasıyla ekmeğin üretilmesi gibi,

FAYDALARI Þ

• Öğrenci AKTİF olarak katılır.
• Algılama ve akılda tutma daha uzun süreli olur.
• Öğrencilere ileride yüz yüze geleceği sorunlara uygulayacağı çözümlerin modellerini sağlar.
• Hem bilişsel hem duyuşsal alanda öğrenmeyi sağlar.
• Öğrencilerin sorumluluklarını geliştirir.
• İlgiyle öğrenme ve güdülenme sağlar.
• Öğrenciler sonuçlara ulaşmak için nasıl bağımsız düşünmeleri gerektiğini öğrenirler.
• Öğrencileri planlı ve düzenli çalışmaya alıştırır.
• Öğrencilerin bilimsel görüş ve düşünüş kazanmalarını sağlar.
• Öğrencilerde cesaretle önerilerde bulunma veya hipotezler ileri sürme yeteneği geliştirir.
• Öğrencilere karar vermede acele edilmemesi gerektiği düşüncesini benimsetir.

SINIRLILIKLARI

→ Çok zaman alan bir yöntemdir.

→ Bütün disiplinlere uygulanması mümkün değildir,

→ Öğrencilere bir takım maddi külfetler yükleyebilir,

→ Öğrenmenin değerlendirilmesi güçtür,

→ Harcanan emek, enerji ve zamana değmeyebilir,

→ Problem üzerinde çalışmaktan dolayı öğrenci olumsuz tavır geliştirebilir,

→ Öğretmen sınıf idaresi konusunda iyi yetişmiş olmalıdır.

→ Problem oluşturma bazen yöneticilerle velilerle yada diğer ilgililerle anlaşmazlığa neden olabilir.

→ Öğrenciler önemli sosyal problemleri anlayacak olgunluğa ulaşmış olmalıdır.

PROBLEM ÇÖZME YÖNTEMİNDE DİKKAT EDİLECEK NOKTALAR

1) Problem çözümünde şu aşamalar izlenmelidir:

• Heyecanlanma
• Algılama
• Hafıza
• Düşünme
• Dikkat ve bu dikkatin bir yerde toplanması
• İlgi, güdüleme, bilinmeyene karşı tutum
• Yaratıcı düşünce ve problem çözme teknikleri,

2) Öğrencileri benzer birkaç  problemle karşı karşıya bırakma,

3) Problemleri öğrencilerin olgunluk ve beceri düzeylerine uygun bir biçimde sunma,

4) Problemin önemini öğrencilere gösterme,

5) Problemi tanımlama ve sınırlamada öğrencilere yardım etme,

6) Öğrencilerin kullanacağı uygun araç ve gereci sağlama,

7) Gerektiğinde rehberlik yapma ve yönlendirme

8) Öğrencilerin değerlendirme yapabilmeleri için ölçüt geliştirmelerine yardım etme,

ÖRNEK─ 2001 KMS Þ Aşağıdakilerden hangisi, problem merkezli öğrenmenin özelliklerinden biri değildir ?

A)    Öğrencilerin, problem çözümü için sorumluluk alması,

B)    Öğretmenin değişik çözüm yollarını öğrencilere sunması,

C)    Düşünme süreçlerinin kullanılması için fırsatlar sağlaması,

D)    Çözüm için belli bir formül yada kalıbın olması,

E)    Öğrencilerin bilgi toplamada etkin olarak rol alması,

→ D Şıkkı

ÖRNEK─ 2003 KPSS Þ

·         Karmaşık zihinsel beceriler gerektirir,

·         Önceden öğrenilenlerin kullanılmasının yanı sıra, yeni bilgi ve becerilerin kazanılmasına olanak sağlar,

·         Öğretim amacıyla kullanılmasının yararlarını savunan eğitimcilerden biri JOHN DEWEY’dir

·         Süreç olarak; sınama-yanılma, içgörü kazanma ve neden-sonuç ilişkilerini bulma gibi bir dizi etkinliği kapsar.

Yukarıda özellikleri belirtilen öğrenme yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir ?

                   •   A) Problem Çözme,

                        B) Tümevarım,

                        C) Tümdengelim,

                        D) Deney yöntemi,

                        E) Tekrar ve Alıştırma,