Gelişim sürecinin iyi anlaşılması için öncelikle gelişimle ilgili temel kavramların ve ilkelerin bilinmesi önemlidir. Bu kavramlar büyüme, olgunlaşma, gelişme, davranış, öğrenme, hazır bulunuşluk, kritik dönem ve gelişim ödevleri gibi kavramlardır.
Bu kavramlar kısaca şöyle açıklanabilir: 

* BÜYÜME: Vücutta ve vücudun farklı organlarında boy, kilo ve hacim olarak artışın meydana gelmesidir. Boy artışı, kilo artışı, organların gelişmesi vb.

* OLGUNLAŞMA: Vücut organlarının biyolojik olarak kendilerinden beklenen fonksiyonları yerine getirebilecek düzeye gelmesidir.

* ÖĞRENME:Bireyin kendi yaşantısı yoluyla davranışlarında kalıcı izli değişikliklerin meydana gelmesidir.

 NOT: Öğrenme için olgunlaşma biyolojik bir ön şarttır. Bir çocuk ayak ve bacakları olgunlaşmadan yürümeyi öğrenemez.

* DAVRANIŞ: Organizmanın çevreden gelen uyarıcılara karşı gösterdiği tepkilerin tümüdür.

* HAZIR BULUNUŞLUK: Bireyin büyüme ve olgunlaşma düzeyi, geçmiş yaşantıları, öğrenmeleri, ilgileri, tutumları, yetenekleri, güdülenme durumu vb.ni kapsayan bir kavramdır.

Örn: Saz çalmak isteyen bir çocuğun el parmaklarının yeterince olgunlaşması, yetenekli olması ayrıca saz çalma konusunda ön bilgi sahibi olması gerekir.

* GELİŞME: Organizmanın döllenmeden başlayarak bedensel, zihinsel, duygusal, sosyal, kültürel ve dilsel açılardan düzenli bir biçimde büyümesi, değişmesi ve istenilen görevleri yapabilecek duruma gelmesidir.

Not: Büyüme kavramı sadece bedende meydana gelen niceliksel değişiklikleri ifade ederken gelişme kavramı hem niceliksel hem de niteliksel değişiklikleri ifade etmektedir.

* GELİŞİM DÖNEMİ: Bireyin döllenmeden başlayarak devam eden gelişim süreci, gösterdiği özellikler bakımından belli dönemlere ayrılır. Bu dönemlere gelişim dönemleri adı verilir. Örneğin 0–2 yaş dönemi bebeklik dönemi olarak isimlendirilir.

* GELİŞİM ÖDEVİ: Her gelişim döneminde normal gelişim sürecinde bireyin göstermesi beklenen belli davranışlar vardır. Bunlara gelişim ödevleri adı verilir. Örn: 2 yaşındaki bir çocuktan beklenen gelişim ödevi yürüme davranışını başarmasıdır.